ΜΕΓΑΛΑ ΒΙΒΛΙΑ

Πορτογαλικές Επιστολές - Lettres Portugaises

Όνομα Καλλιτέχνη
Όνομα Συγγραφέα
Έκδοση
Ανρί Ματίς (1869-1954)
Μαριάνα Αλκαφοράντο
1946, Παρίσι
Τυπωμένο σε ένα τόμο, μεγέθους 26,5 x 22 εκ.
68 πρωτότυπες λιθογραφίες, 20 από τις οποίες εκτός κειμένου
Εκδόσεις σε χαρτί τύπου ‘vélin d’ Arches’:
  • 250 αντίτυπα, αριθμημένα 1-250
  • 20 αντίτυπα εκτός εμπορίου, αριθμημένα I-XX
Οι επιστολές της Πορτογαλλίδας μοναχής είναι το πρώτο από τα βιβλία του Γάλλου καλλιτέχνη Ανρί Ματίς που εξέδωσε ο Τεριάντ. Την ιδέα την συνέλαβε ο ίδιος ο καλλιτέχνης, ο οποίος είχε εντυπωσιαστεί από την σειρά πέντε ερωτικών γραμμάτων, που έγραψε μια Πορτογαλίδα μοναχή προς τον άπιστο εραστή της. Τα κείμενα αυτά είχαν πρωτοδημοσιευτεί με μεγάλη επιτυχία το 1669, και από τότε ακολούθησαν πολλές επανεκδόσεις, μέχρι και πλαστές συνέχειες. Ο Ματίς συγκινημένος από τα γράμματα της ερωτευμένης και πληγωμένης Μαριάννας, ένιωσε την ανάγκη να δημιουργήσει ένα βιβλίο, που να περιλαμβάνει τις επιστολές αυτές, διακοσμημένες με τα ανάλογα σύμβολα και μια σειρά από εικόνες, που να εκφράζουν το προσωπικό της δράμα.

Καθένα από τα πέντε αυτά γράμματα είναι διακοσμημένο με ένα διαφορετικό μοτίβο, το οποίο επαναλαμβάνεται, δίνοντας έμφαση σε αυτό που το σχέδιο συμβολίζει, ενώ συγχρόνως προσδίδει στο κάθε κείμενο έναν ξεχωριστό χαρακτήρα. Ο καλλιτέχνης επιλέγει την κουκουνάρα, το ρόδι, το ροδάκινο, τον υάκινθο και την ανθισμένη ροδιά, για να υπονοήσει συμβολικά τα διαφορετικά χαρακτηριστικά του έρωτα και παράλληλα να κάνει αισθητή τη φύση και τον υλικό κόσμο, που κυριαρχεί στα γραπτά. Τα στολίδια αυτά μαζί με τις λετρίνες, που αρχίζει κάθε σημαντική παράγραφος, μεταφέρουν εικαστικά την ηδυπάθεια του κειμένου, καθώς και ανανεώνουν την παράδοση των ιστορημένων χειρογράφων.

Ο Ματίς θεωρώντας την προσωπογραφία ως ένα από τα πιο εκφραστικά και δυναμικά μέσα για να αποδώσει την προσωπικότητα της μοναχής και να μεταδώσει όλες της τις σκέψεις και τα συναισθήματα της, αφήνει ελεύθερη την φαντασία του και βασισμένος στο ένστικτο και τη διαίσθησή του, σκιαγραφεί μια σειρά από εικοσιπέντε προσωπογραφίες της. Στην προσπάθεια του να δώσει έμφαση στο προσωπικό χαρακτήρα των γραμμάτων αυτών και στο δράμα που βιώνει η μοναχή, επικεντρώνει την προσοχή του στα κύρια χαρακτηριστικά του προσώπου της, αποφεύγοντας να μεταφέρει εικονικά άλλα στοιχεία, εκτός από κάποιες χειρόγραφες λεζάντες, παρμένες από τις πρωτότυπες επιστολές. Η διαδοχική σειρά των πορτρέτων αυτών, φανερώνει στον θεατή την εξέλιξη του ερωτικού πάθους της απελπισμένης Μαριάννας, τις μεταπτώσεις της ψυχικής της διάθεσης και τις αντιθέσεις των συναισθημάτων της. Μέσα από τα κείμενα της αναδύεται η θύμηση της περιφρονημένης θηλυκότητας, του ανεκπλήρωτου έρωτα και της αναστάτωσης που έφερε στη ζωή της ο συγκεκριμένος άντρας.